فهیم سپین‌غر

موږ پوهیږو چې نور څپه ده او د څپې یوه ځانګړنه دا ده چې د څپې اوږدوالی لري. سپین نور په اوو رنګونو تجزیه کیږي هر رنګ له ځانه ځانګړی د څپې اوږدوالی لري. په انځور کې وینو چې د سره رنګ د څپې اوږدوالی تر ټول ډېر دی هر څومره چې کيڼ لور ته ځو په هماغه توګه یې د څپې اوږدوالی کمیږي. یعنې بانجاني رنګ تر ټول وړه د څپې اوږدوالی لري. اوس که یوه نوري منبع(د سپین نور منبع) فرض کړو چې زموږ څخه په نسبي سرعت لرې ځي یا موږ ته نیږدې راځي، په دواړو حالاتو کې به موږ نوري منبع په کوم رنګ وینو؟ تجربو ښودلې کله چې نوري منبع زموږ څخه لرې ځي خپره شوې نوري څپه یې کش کیږي او له اصلي حالته اوږدیږي، نو ځکه سره ښکاري (اړونده سپکتر یې سور لور ته خوځیږي). که همدا نوري منبع په ډېر لور سرعت زموږ خوا ته راشي. خپره شوې نوري څپه یې تخته(پرس) کیږي او له اصلي حالته لنډیږي، موږ پوهیږو چې شين رنګ تر ټولو لنډه د څپې اوږدوالی لري. نو ځکه شنه ښکاري( اړونده سپکتر یې شین لور ته حرکت کوي). نتیجتاً ویلی شو چې د نوري منبع په نسبتي حرکت سره د نوري منبع رنګ د اصلي حالت په پرتله توپیر مومي که نوري منبع موږ ته روان...

نوري څپې د الکترومقناطیسي وړانګو یو ډول دی، چې له ځانه انرژي لري. ښه پوهیږو چې نوري وړانګه(سپین‌نور) په اوو رنګونو تجزیه کیږي.  له بل لوري پوهیږو چې هره وړانګه د څپې اوږدوالی او فریکونسي لري. له دې سره سره انرژي او فریکونسي د پلانک د E=hf رابطې په اساس مستقماً متناسب دي؛ یعنې هرڅومره چې فریکونسي زیاته وي په هماغه پیمانه زیاته انرژي لري. د سپین نور اوو تجزیه شوي نورونه په ترتیب لاندې فریکونسیانې لري: سور رنګ:         430-480 THz نارنجي رنګ:      480-510 THz ژیړ رنګ:          510-540 THz زرغون رنګ:     540-580 THz یشمي رنګ:      580-610 THz شین رنګ:        610-670 THz بانجاني رنګ:    670-570 THz د فریکونسیانو پاسني لیست او د پلانک رابطې ته په کتو سره ویلی شو چې بانجاني رنګ تر ټولو زیاته انرژي لرونکی رنګ دی او سور رنګ تر ټولو کم انرژي لرونکی موج دی. په بل عبارت، بانجاني رنګ د سور رنګ په پرتله ډېر ګرم دی. ژیړ رنګ د نارنجي ...