رد شدن به محتوای اصلی

ستورپېژندنه یا نجومي طالع لیدنه څه مفهوم لري؟


په نجومي طالع لیدنو کې د ستورپوهنې (چې یو دقیق طبیعي علم دی) برخلاف، هڅه کیږي تر څو د ستورو د وضعیت په پام کې نیولو سره، د ځمکنيو پېښو د پېښېدلو وړاندوینه وکړي. په دې اساس طالع‌لیدونکي په دې باور دي چې د هر انسان د زېږېدلو پر مهال اسماني انځورونه، سیارې، لمر او سپوږمۍ په یوه ځانګړي وضعیت کې وي، نو د دغه اصل له مخې موږ کولی شو د هر انسان رواني ځانګړنې مطالعه کړو او د هغه پيښو د پېښیدو وړاندوینه وکړو چې په ژوند کې یې پېښېدونکي دي. زرګونه کلونه پخوا انسانانو ستوري یا خدایان ګڼل یا شیطانان. دوی داسې فکر کاوه چې دغه خدایان او شیطانان په ځمکنیو چارو کې لاسوهنه کوي او د پادشاهانو او عادي انسانانو په برخلیک کې ټاکونکی نقش لري. په همدې دلیل خلکو په ستورو ایمان راوړ او د ستورو عبادت یې پیل کړ. ان اوس هم داسې معابد او اهرامونه شته دي چې د دغه باورونو شاهد دي. په دې توګه سوکه سوکه د خلکو ترمنځ دغه باور پیدا شو چې د ستورو ځانګړی وضعیت د ځمکې پرمخ له ځینو پېښو سره په مستقیم او بشپړ ډول اړیکه لري. مثلاً د لرغوني بابل څخه ځینې کتیبې پاتي دي چې ښيي بیلابیلې اسماني پېښې په عین وخت کې له ځمکنیو پيښو سره تطابق لري. په بابل کې به یې ستوري په دقت کتل، ځمکنۍ پېښې لکه طوفاني هوا یا وچ‌کالي به یې د ستورو په وضعیت پورې تړلې بلله. خلکو به له دغه کتیبو څخه د وړاندوینو لپاره ګټه اخیستله، البته دغه وړاندوینې بیخي کمې سمې راختلې. په دې توګه ورو ورو د ستوري‌لوستلو هنر یا نجومي طالع لیدنه پيل شوه. د میاشتو دایرې (دایره‌البروج) د سیارو او نجومي نښو معنی او مفهوم موږ ته په ډېر عجیب او غریب ډول تعریف شوي. مثلاً د یوې سیارې رنګ او ظاهري شکل د هغه پر اغیز او کارکړنه یي ژور تاثیر درلود. مریخ سیاره چې له رنګه سره ده د جګړې خدای به یې بلله او زهره سیاره چې ښایسته نور یې درلود د مینې الاهه ګڼل کیدله. د میاشتو دایرې په اسماني انځورونو کې وری (حمل) قهرجن او بدخویه ګڼل کیږي، خو تله (میزان) اسماني انځور بیا متوازن او ارام بولی.
په لومړیو کې به د طالع‌لیدنې هنر یوازې د یوې بادشاهۍ یا د یوه پادشاه په اړه د وړاندوینو لپاره کارول کیدا. وروسته وروسته یې دغه هنر د هر انسان لپاره کارولو. د دغه هنر د کار اساسي اصل د شخص د زېږیدلو پر مهال په اسمان کې د ستورو د ځانګړۍ وضعیت څېړل دي. نجومي طالع‌لیدنې په اروپا کې د ۱۴۰۰ او ۱۶۵۰ کلونو ترمنځ ډېره وده وکړه. خو ډېر ژر اوسنیو طبیعي علومو دغه باورونه له منځه یوړل او له خلکو یې هېر کړل. د نجومي طالع‌لیدنو هنر هره ورځ خپل ځواک او په خلکو کې یې نفوذ له لاسه ورکړ، ان په پوهنتونونو کې یې علمي کرسۍ له منځه لاړې. سره له دې په وروستیو کلونو کې بیرته د نجومي طالع‌لیدنو په هکله تودې خبرې روانې دي. ډير خلک اوس هم له طالع‌لیدونکو غواړي ترڅو د دوی بخت وګوري، یا په مجلو کې ګرځي ترڅو وویني آیا مثلاً په راتلونکي اونۍ کې د وري (حمل) میاشتې زیږیدلی نارینه یا د لړم میاشتې زیږدلې ښځینه په خپل کار یا د ژوند ملګري په موندلو کې ښه بخت لري، که نه؟ نجومي طالع‌لیدنه ان د احصائیوي او احتمالي څېړنو په مقابل کې مقاومت نشي کولی او که وغواړو له دغه موضوع سره غیردوستانه عمل وکړو، نو کولی شو ووایو دغه وړاندوینې ډېري وخت اتفاقي سمې راخیژي.
لیک: ډاکټر اریک اوبلاکر
ژباړه: فهیم سپین‌غر

نظرات

پست‌های معروف از این وبلاگ

تلویزیون ملی افغانستان

من و ژاله سرمست محصل فزیک-نجوم پوهنتون (یل)، به نماینده ګی از انجمن نجوم افغان در مورد فعالیت های این انجمن در برنامه صبح بخیر تلویزیون ملی دعوت شده بودیم. حین قدم زدن در دهلیزهای رادیو تلویزیون یادم آمد که همین دیوارها، باری صدای پای هنرمندان شقیقه درشت و حنجره طلایی همچون احمدظاهر و ممثلین خوش سیما و قد بلند همچون فضل رحیم سیلی و رهبران عدالت‌پسند و وزیران کارکن ایشان را انعکاس داده و امروز صدای پای من را منعکس میکند. شانه هایم را زیر بار ګران احساس میکردم و سخت زیر تاثیر بودم. احساس میکردم کاری میکنم که اصلا از توان پوره نیست. چون همین سټیشن پنجاه سال قبل به فضا نشینان پیام های کِشت، محبت و خنده ممثلین را ارسال می‌نمود، درین روزها پیام های کُشت، نفرت و ګریه های مجروجین را ارسال می‌نماید. ما چقدر به عقب رفتیم... ما چقدر به عقب رفتیم

نړۍ څنګه منځته راغلي؟

  لیک: سټیفن هاوکېنګ ژباړه: فهیم سپین‌غر    هاملیت ویل، ” کولی شم په یوه چهارمغز کې ایسار شم، او ځان د بې پایه فضا پاچا وګڼم ” فکر کوم موخه یې دا وه چې که څه هم موږ انسانان(په ځانګړي ډول زه) له فزیکي پلوه دېر محدود یو. خو زموږ ذهن آزاد دی چې ټول کائنات وڅېړي، او په زړورتیا هغه ځایونو ته ولاړ شي چې ان ( Star Trek ) هم نشي ورتللی[ستار‌تریک، د ساینس‌فیکش ژانر ویډیويي لړۍ ده]. آیا نړۍ بې انتها ده، یا یوازي ډېره ستره ده؟ آیا نړۍ پیل لري؟ آیا نړۍ به تل‌ شته وي یا به د ډېرې مودې لپاره وي بیا به له منځه ځي؟ څنګه زموږ محدود ذهن، نامحدوده نړۍ درک کولی شي؟ آیا په دې هکله زموږ هڅه هم تظاهر او مدعا نه ده؟    که د پرومتئوس په برخلیک د اخته کېدو خطر ومنم ( چې د انسان د استفادې لپاره یې د لرغوني خدای له خولې اور پټ کړ)، نو باور لرم چې موږ کولی شو نړۍ وپېژنو او د پېژندلو هڅه یې باید وکړو. پرومتئوس یې ابداً په زنځیر له ډبرې سره جزايي تړلی و، خو له نیکه‌مرغه د هرکول په مرسته راخوشې شو. موږ د نړۍ د درک په هکله ډېر پرمختګ کړی. خو لاهم له نړۍ بشپړ انځور نه لرو. خوښیږي مې دا...

د راتلونکې وړاندوېنه کولی شو؟

  لیک: سټیفن هاوکینګ ژباړه: فهیم سپین‌غر    پخوا زمانو کې، نړۍ په بشپړ ډول تصادفي/خپل‌سرې ګڼل کېدله. ناورینونه لکه سېلاب، طاعون، زلزلې او اورغورځونې بې‌دلیله ګڼل کیدل او وړاندوېنه یې نه کېدله. لومړنیو انسانانو دغه شان طبیعي پدیدې د خدایانو او الهو له لورې ګڼلې. د دوی د خدایانو کارونه د وړاندوېنې نه وو. په هیڅ صورت نه پوهېدل چې خدای به څه پېښ کړي. معبدونو ته د تحفو په وړلو او ښه عمل ترسره کولو سره به دوی د خدای پام ځانته اړولو. ډېري کسان لا هم په همدې باور دي او هڅه کوي د خدای په خوشالولو سره خپل تقدیر ښه کړي. دوی په آزموینه کې د بریالي کېدو او ښې نُمرې ترلاسه کولو لپاره، ښه کارونه او مهربانه چلن کوي.    سوکه سوکه د طبیعت منظم تکرارېدونکې پدیدو ته د خلکو پام شو. دغه تکرارېدونکې پديدې د آسماني اجسامو په حرکت کې بېخي څرګندې وې. ځکه خو ستورپوهنه له تاریخي پلوه لومړی علم ګڼل کیږي. کابو درې سوه کاله پخوا نیوټن ستورپوهنې ته قوي ریاضیکي بنسټونه کېښودل. د نیوټن جاذبه نظریې په مرسته لاهم د آسماني اجسامو د حرکت وړاندوېنه کیږي. د ستورپوهنې په متابعت سره، ټولو ته جوته ...